Trước làn sóng tin giả, nội dung độc hại và những thông tin lệch chuẩn phát tán với tốc độ chóng mặt trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều đại biểu Quốc hội kiến nghị cần siết chặt trách nhiệm của các nhà mạng, đồng thời bổ sung và hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến an ninh mạng.
Trong giờ nghỉ giữa phiên thảo luận tại hội trường diễn ra ngày 8/8, một số đại biểu Quốc hội đã bày tỏ quan điểm về thực trạng những thông tin sai lệch, độc hại, nội dung vi phạm chuẩn mực cùng các hành vi trái pháp luật đang gây bức xúc trong dư luận trên môi trường mạng suốt thời gian qua.
Từ thực tế cho thấy nhiều vụ việc chỉ được can thiệp sau khi thông tin vi phạm đã lan rộng, các đại biểu nhấn mạnh cần chuyển hướng mạnh mẽ từ việc khắc phục hậu quả sang chủ động phòng ngừa và ngăn chặn ngay từ đầu. Song song đó là việc đề cao vai trò, trách nhiệm của nhà mạng, các nền tảng số và tiếp tục kiện toàn hệ thống pháp luật.
Chuyển từ xử lý sang phòng ngừa
Nhìn nhận về công tác quản lý không gian mạng, đại biểu Tạ Văn Hạ (Đà Nẵng) đánh giá cao sự phản ứng nhanh nhạy, kiên quyết của các lực lượng chức năng, đặc biệt là cơ quan Công an, trong việc phát hiện, khởi tố cũng như xử lý hàng loạt vụ việc liên quan đến hành vi bôi nhọ, đăng tải thông tin sai sự thật hoặc nội dung đi ngược lại thuần phong mỹ tục trên môi trường mạng.
Ông cho rằng việc xử lý kịp thời và nghiêm khắc đã tạo ra sức răn đe, đồng thời củng cố lòng tin của người dân đối với pháp luật.
Dù vậy, nhìn từ thực tế các buổi livestream có dấu hiệu vi phạm hay những hình ảnh, phát ngôn, nội dung lệch chuẩn lan truyền mạnh trên mạng xã hội, đại biểu Tạ Văn Hạ đánh giá công tác quản lý hiện nay vẫn còn nghiêng về hướng xử lý hậu quả.
Không ít nội dung tiềm ẩn nguy cơ gây tác động xấu chưa được kịp thời phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn ngay khi mới bắt đầu lan truyền. Chỉ khi video, hình ảnh hay phát ngôn đã được chia sẻ rầm rộ, cơ quan chức năng mới bắt tay vào xử lý.
Đại biểu lưu ý rằng đặc thù của thông tin trên mạng là lan tỏa cực nhanh với phạm vi tiếp cận rộng lớn. Chỉ cần phản ứng chậm trễ, một nội dung sai phạm hoàn toàn có thể biến thành một cuộc khủng hoảng truyền thông trong thời gian ngắn.
Vì thế, ngoài việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, cần đẩy mạnh năng lực phát hiện, cảnh báo và chặn đứng từ sớm, từ xa. Ngay khi phát hiện nội dung có dấu hiệu sai sự thật hay trái pháp luật, cần thiết lập cơ chế cảnh báo, nhắc nhở và hạn chế lan truyền kịp thời để không hình thành nên những trào lưu tiêu cực.
Nâng cao trách nhiệm của nhà mạng
Chia sẻ cùng quan điểm này, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp để kiến tạo một môi trường mạng an toàn và lành mạnh hơn.
Theo ông, một yêu cầu then chốt là phải nâng cao trách nhiệm pháp lý đối với các nhà mạng, đơn vị cung cấp dịch vụ Internet cũng như những nền tảng hoạt động xuyên biên giới.
Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ cần chủ động kiểm soát ngay từ khâu đầu tiên, tăng cường rà soát, sàng lọc và loại bỏ những nội dung độc hại, vi phạm pháp luật, gây tổn hại đến an ninh, trật tự, thuần phong mỹ tục cùng các giá trị văn hóa của Việt Nam.
Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng và cơ quan báo chí, truyền thông cần chủ động đưa ra thông tin chính xác, minh bạch và nhanh chóng trước những sự việc thu hút sự quan tâm của công chúng, nhất là những vấn đề dễ bị bóp méo, xuyên tạc nhằm mục đích "câu like, câu view" hay phục vụ ý đồ chống phá Đảng, Nhà nước.
Đại biểu Phạm Văn Hòa cho rằng việc cung cấp thông tin chính thống ngay từ đầu sẽ giúp thu hẹp "khoảng trống thông tin", tạo điều kiện để người dân kiểm chứng, nhận diện và bác bỏ những tin đồn, thông tin sai lệch.
Ngoài trách nhiệm của cơ quan quản lý và doanh nghiệp vận hành nền tảng, đại biểu còn nhấn mạnh vai trò của chính mỗi người dùng mạng xã hội. Người dùng cần nâng cao hiểu biết pháp luật, thể hiện tinh thần trách nhiệm khi tương tác, bình luận và chia sẻ, tránh vô tình trở thành công cụ phát tán nội dung sai sự thật hoặc vi phạm pháp luật.
Ở khía cạnh lập pháp, đại biểu Phạm Văn Hòa cho biết Quốc hội sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát để hoàn thiện thể chế và hành lang pháp lý trong lĩnh vực quản lý không gian mạng.
Trong đó, cần tiếp tục bổ sung các quy định về an ninh mạng, phòng chống tội phạm công nghệ cao cũng như chế tài xử lý các hành vi xâm hại đến an ninh, trật tự và văn hóa trên môi trường số.
Các đại biểu cùng chung nhận định rằng sự chủ động của cơ quan quản lý, tinh thần trách nhiệm của nhà mạng, việc hoàn thiện pháp luật cũng như ý thức của người sử dụng chính là những yếu tố cốt lõi để phát huy tối đa lợi ích của công nghệ số, đồng thời giảm thiểu những hệ lụy tiêu cực đối với đời sống xã hội.
